Định nghĩa

1. Động từ (thông tục):
   • Làm chậm trễ, trì hoãn, kéo dài một cách cố ý: Chỉ hành động cố tình không giải quyết, không xử lý một công việc, vấn đề nào đó, khiến nó bị kéo dài thời gian một cách vô ích.
2. Danh từ (ít dùng):
   • Một hình thức tra tấn, trừng phạt thời thực dân: Hình phạt trói người lại theo kiểu con tôm (cong người) rồi nhúng (ngâm) xuống nước.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Hồ sơ của anh ấy bị ngâm tôm ở phòng tổ chức đã mấy tháng nay. (Chỉ việc hồ sơ bị cố tình để đó, không giải quyết.)
  • Đừng có ngâm tôm việc đó nữa, phải quyết định ngay đi. (Khuyên người khác đừng trì hoãn.)
• Danh từ (nghĩa lịch sử):
  • Những người yêu nước thường bị địch bắt và chịu đủ kiểu tra tấn như ngâm tôm, đánh đập. (Nhắc đến một hình phạt tra tấn trong lịch sử.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "bị ngâm tôm": chỉ tình trạng một việc gì đó bị ai đó hoặc một bộ phận cố ý làm chậm trễ, không giải quyết.
  • Dự án xây cầu bị ngâm tôm vì vướng thủ tục.
• "ngâm tôm mãi": nhấn mạnh sự trì hoãn đã kéo dài quá lâu.
  • Việc cấp phép cứ ngâm tôm mãi khiến người dân bức xúc.

Biến thể và từ gần giống

• Ngâm (động từ): có nghĩa gốc là để vật gì đó trong chất lỏng (như ngâm rượu, ngâm nước). Nghĩa bóng (thông tục) cũng có thể chỉ sự trì hoãn, nhưng "ngâm tôm" mang sắc thái mạnh hơn và rõ ràng hơn.
• Trì hoãn (động từ): từ chuẩn, trang trọng hơn, chỉ việc chậm trễ nói chung, có thể không hàm ý cố ý.
• Ứ đọng (động từ): thường dùng cho công việc, giấy tờ tồn đọng lại, chưa được giải quyết.

Từ đồng nghĩa (cho nghĩa động từ)

• Câu giờ: Kéo dài thời gian một cách cố ý.
• Lần lữa: Chần chừ, không muốn làm ngay.
• Treo (trong "treo hồ sơ"): Để một việc nào đó ở trạng thái chờ, không giải quyết.

Thành ngữ/Cụm từ liên quan

• "Để đấy đã" / "Để đấy rồi tính": Các cách nói thông thường thể hiện ý trì hoãn, tương tự nhưng nhẹ hơn "ngâm tôm".
• "Nước đến chân mới nhảy": Thành ngữ chỉ thói quen chần chừ, trì hoãn đến phút cuối mới làm, có phần liên quan đến ý trì hoãn của "ngâm tôm".

1. 1. đg. Nh. Ngâm, ngh.2 (thtục): Công việc cứ ngâm tôm mãi, bao giờ xong? 2. d. Hình phạt của thực dân, trói người lại như con tôm rồi ngâm xuống nước.